Door Claire Tielens Fotografie Oscar Seykens

Klimaat Master

Willem Dedden

directeur Zero Emission Services

Elektrisch aangedreven binnenvaartschepen

De binnenvaart gaat elektrisch Van een elektrische auto, fiets of scooter kijkt niemand meer op. En ook de fluisterboten zijn inmiddels aardig ingeburgerd. Maar een elektrisch binnenvaartschip is heel wat anders. Je komt er niet ver met een doorsnee accu. Toch kun je ‘m vanaf begin volgend jaar tegenkomen. Hoe hij aan zijn energie komt? Verwisselbare batterijcontainers. De schipper kan eenvoudig de container met de lege batterijen van boord takelen, tegelijk met de lading, en een nieuwe, opgeladen batterij ervoor in de plaats inladen. Hij betaalt alleen voor de stroom. Op naar de volgende bestemming: stil, schoon, zonder CO2-, fijnstof of stikstofuitstoot. Het wordt mogelijk gemaakt door ZES (Zero Emission Services), een bedrijf dat hiervoor speciaal is opgericht door Engie, Havenbedrijf Rotterdam, Wärtsilä en ING.

“Heineken steekt als launching customer zijn nek uit.”

Bier als eerste vracht En er is een grote kans dat jouw biertje volgend jaar met een elektrisch schip getransporteerd wordt. Want Heineken wil naar zero emissie transport en heeft als launching customer zijn nek uit gestoken voor dit project. De eerste elektrische bierboot moet gaan pendelen tussen Alphen aan de Rijn en de zeehaven bij Moerdijk. “Klimaat en stikstof zijn grote maatschappelijke problemen. Batterijcontainers zijn een grote stap naar emissievrij vervoer. Publiek belang en privaat initiatief komt hier samen. Daarom vind ik dit zo’n prachtig project,” zegt Willem Dedden, directeur ZES.

“Een minstens zo grote winst is dat een elektrisch schip geen stikstof en fijnstof uitstoot. Dat is belangrijk want de vaarwegen leiden vaak door steden en door natuurgebieden.”

Het schiet niet op als we op elkaar gaan zitten wachten Bij elektrisch rijden bestond in het begin een kip-ei-probleem. Wie wilde er investeren in laadstations, toen er nog bijna geen elektrische auto’s waren? En andersom: niemand kocht een elektrische auto toen je hem nog bijna nergens kon opladen. Willem: “Wij hebben zo’n kip-ei-probleem in 3D: elektrische schepen, batterijcontainers én laadstations. Die moeten er alle drie op hetzelfde moment zijn, anders krijg je de business case niet rond. Onze verwachting is dat de elektrische binnenvaart snel een doorbraak gaat maken. Dus we gaan niet wachten tot alles op zijn plaats is gevallen. We steken nu onze nek uit en we investeren in de eerste containers en zetten de laadstations op. We beginnen gewoon.” Binnenvaart is al een stuk schoner dan vervoer over de weg. Maar het is nog niet fossielvrij. “Daar gaan wij verandering in brengen.” Een gemiddeld containerschip stoot nu zo’n duizend ton CO2 uit per jaar. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat dat omlaag moet. Een minstens zo grote winst is dat een elektrisch schip geen stikstof en fijnstof uitstoot. Dat is belangrijk want de vaarwegen leiden vaak door steden en door natuurgebieden.

“De familie aan boord van het binnenvaartschip zal merken dat het veel stiller vaart.”

Er zijn heel wat schippers die het zien zitten. Anderen willen het eerst zien en dan geloven.” Nieuwe binnenvaartschepen worden al met een diesel-elektromotor uitgerust. Bestaande schepen die toe zijn aan een nieuwe motor, moeten aan strenge emissie-eisen voldoen. “Dan is het een kleine stap om in plaats van de vereiste (relatief schone) dieselmotor een elektromotor te nemen. Dan ben je in één klap helemaal duurzaam.” Een voordeel is dat de oplaadbare containers ook gebruikt kunnen worden in combinatie met toekomstige nieuwe technologieën, zoals waterstof of methanol.

“De schipper hoeft zich niet te bekommeren om de batterijcontainer. ZES verzorgt het onderhoud.”

Als die CO2-heffing er komt kan het hard gaan Het ministerie van I&W is enthousiast en subsidieert ZES. “De laadstations kunnen nog niet uit zonder subsidie. En als we schippers willen verleiden om hun schepen al voordat de dieselmotoren het begeven, om te bouwen voor elektrisch varen, dan zal daar ook subsidie nodig zijn,” denkt Willem. “Dat blijft zo tot er een CO2-heffing komt. Maar die gaat er vast en zeker komen.” Batterijcontainers zijn multi-inzetbaar Engie levert de elektriciteit voor het opladen van de batterijen. Die is afkomstig van wind- of zonne-energie, bij voorkeur lokaal geproduceerd. Batterijcontainers zijn relatief dure dingen, vooral als ze niks staan te doen. Daarom is het goed dat ze multi-inzetbaar zijn. Je kunt ze bijvoorbeeld gebruiken om een evenement of een bouwplaats van stroom te voorzien. Of om het elektriciteitsnet stabiel te houden. Willem: “wij houden daar rekening mee bij het kiezen van een locatie voor het laadstation.” Met een elektrisch schip het kanaal over? “Waar ik verder nog van droom? Containerschepen zijn het makkelijkst, maar daarna zijn andere binnenvaartschepen aan de beurt om elektrisch te gaan varen. En passagiersschepen en patrouilleboten in de haven. Als de capaciteit van een batterijcontainer toeneemt, kun je ook de kustvaart of de oversteek naar Engeland elektrisch maken. En wat dacht je van railvervoer: daar waar nog geen bovenleiding is, rijdt de trein nu nog op diesel. Je kan een elektrische locomotief prima voeden met zo’n batterijcontainer. De potentie is groot. Maar voorlopig hebben we onze handen vol aan de eerste stappen op het water.”


CO2 Winst: Een binnenvaartschip dat elektrisch vaart spaart circa duizend ton CO2 uit.

IEDEREEN DOET WAT

WAAROM SCHOON

VRIENDEN VAN SCHOON

CONTACT

Share this page